Ontledingsreacties

Een ontledingsreactie is een reactie waarbij uit een beginstof twee of meer reactieproducten ontstaan.
De meeste ontledingsreacties zijn endotherm.
Er moet energie in de reactie gestopt worden om deze te kunnen laten verlopen.
Er zijn drie typen endotherme ontledingsreacties:

Thermolyse: Ontleding door middel van warmte

Thermolyse is een chemische reactie waardoor een stof door verhitting gaat ontleden. In het grieks betekent thermos "warmte" en "lyse" betekent afbreken.
Door thermolyse verbreken de atoombindingen tussen de atomen. De reactie verloopt alleen onder constante toevoer van warmte. De reactie is dus endotherm. Tijdens een demopracticum hebben we jullie de thermolyse van suiker laten zien.

Reactieschema:

suiker(s) → [caramel] → koolstof(s) + water(g) + brandbaar gas(g)

Je ziet dat de stof suiker als beginstof wordt omgezet in drie nieuwe stoffen. Suiker noemen we de beginstof. De eindstoffen koolstof en water noemen we de reactieproducten.

Elektrolyse: Ontleding door middel van elektriciteit

Met behulp van het toestel van Hofmann kan water ontleed worden in de elementen waterstof en zuurstof. Het toestel bestaat uit drie buizen die met elkaar verbonden zijn. Op de middelste buis zit het voorraadvat met water.


Het toestel van Hofmann

Zuiver water kan geen stroom geleiden en daarom wordt er een beetje zwavelzuur aan toegevoegd. Een zwavelzuur oplossing geleidt wel stroom. In de rechtse en de linkse buis bevinden zich twee elektroden, die worden aangesloten op een voedingsbron (deze levert gelijkspanning). Aan de elektrode die positief geladen is zal zuurstof gas ontstaan. En aan de negatieve elektrode zal waterstof gas ontstaan.

Reactieschema:

water(l) → waterstof(g) + zuurstof(g)


Fotolyse: Ontleding door middel van licht

Fotolyse is het ontleden van moleculen onder invloed van licht. Ouderwets fotopapier bevatte een dun laagje zilverchloride dat onder invloed van licht ontleed in de elementen zilver en chloor.

Reactieschema:

zilverchloride(s) --> zilver(s) + chloor(g)

In het onderstaande filmpje wordt dit principe uitgelegd. Het eerst voegt men een oplossing van natriumchloride (keukenzout oplossing) bij een zilvernitraat oplossing. Na samenvoegen onstaat een wit neerslag. Het witte neerslag wordt op een filtreerpapiertje uitgesmeerd. Vervolgens legt hij er een tekst op en laat er fel wit licht op schijnen. Waar licht op schijnt zal zilver ontstaan, daar zal een donkere kleur ontstaan. De tekst is nog steeds wit omdat daar geen licht op scheen!